Mniej wątpliwości - więcej pewności!
1 stycznia 2026 roku weszło w życie 11 zmian w zasadach pisowni. Dotyczy to głównie wielkich liter oraz pisowni łącznej i rozdzielnej. Poniżej pełen zestaw zmian, ale podany tak, żeby nie bolało
.
WIELKIE I MAŁE LITERY — literki wchodzą na wyższy poziom
1. Nazwy własne na bogato
a) Kometom rośnie ego — wszystkie człony piszemy wielką literą: Kometa Halleya, Kometa Enckego.
b) Obiekty przestrzeni publicznej też chcą być ważne — Aleja, Brama, Park, Plac, Zamek, Most itd. dostają wielką literę. Wyjątek: ulica nadal skromnie zostaje małą. Przykłady: Aleja Róż, Park Kościuszki, Zamek Książ.
c) Lokale usługowe i instytucje kultury robią się eleganckie — wielkie litery w prawie wszystkich członach: Kawiarnia Literacka, Kino Charlie, Restauracja pod Żaglami. Uwaga: jeśli bar, apteka, hotel traktujemy jako zwykłe słowa, mogą zostać małe: bar Flisak.
d) Nagrody i odznaczenia też chcą błyszczeć — wielkie litery w nazwach nagród, orderów i tytułów: Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Mistrz Mowy Polskiej. Uwaga: nagroda, medal mogą być małe, jeśli są tylko określeniem rodzajowym.
2. Mieszkańcy miast i dzielnic awansują
Warszawianin, Zgierzanin, Mokotowianin — wszystko wielką literą. Nieoficjalne etnonimy mogą być małe lub wielkie: kitajec/Kitajec, angol/Angol.
3. Marki i modele — teraz także pojedyncze egzemplarze
Nie tylko Ford jako marka, ale i czerwony Ford pod oknem.
4. Przymiotniki od nazwisk — skromnie, małą literą
szekspirowski, chopinowski, platoński. Przymiotniki typu Jackowe dzieci mogą być małe lub wielkie.
PISOWNIA ŁĄCZNA I ROZDZIELNA — czyli kto z kim i dlaczego
1. Cząstki -by, -bym, -byś — rozdzielnie ze spójnikami
czy by, gdybyśmy, żebyście.
2. „Nie” z imiesłowami odmiennymi — zawsze razem
koniec dylematów: niezrobiony, niepiszący.
3. „Pół-” — łącznie, jeśli to jedno pojęcie
półżartem, półserio. Z łącznikiem przy nazwach własnych: pół-Polka.
4. niby- i quasi- — łącznie z małymi literami
nibyartysta, quasiopiekun. Z łącznikiem przed wielką literą: niby-Polak.
5. „Nie” z przymiotnikami i przysłówkami — zawsze łącznie
niebanalny, niemilszy, nienajlepiej.
6. Przedrostki typu super-, ekstra-, eko- — łącznie lub rozdzielnie
superpomysł / super pomysł, ekożywność / eko żywność.
7. Wyrażenia typu tuż-tuż — trzy wersje do wyboru
tuż-tuż, tuż, tuż, tuż tuż. .
Całość zmian — dla tych, którzy lubią czytać więcej niż streszczenia — czeka w komunikacie Rady Języka Polskiego i w Małym słowniku ortograficznym PAN.
